Medya Radar 2. Hafta: Mülteciler Hakkında Düşmanlaştırıcı Söylemler Kullanıldı

Medyada mültecilerin temsilini ve hak ihlallerini izleme, bir arada yaşam için nefretsiz bir medya oluşturmak ve medyanın araçlarını kullanarak mülteci hakları savunuculuğu yapmak için başlattığımız Medya Radar çalışmasının ikinci raporunu yayınlıyoruz.  14-20 Aralık tarihlerinde dijital medyada ‘mülteci’, ‘sığınmacı’, ‘göçmen’, ‘Suriyeli’ ve ‘Afgan’ kelimeleri ile yaptığımız taramalar sonucunda mülteciler hakkında hak ihlalinin olduğu 252 haber tespit ettik.

Raporda son bir hafta içerisinde en çok konuşulan mülteci haberlerinin derlemesini yaptık. Mültecilere yönelik nefret söylemi, düşmanlaştırıcı ifade, ayrımcı dil, temellendirilmemiş, doğrulanmamış ve yanlış bilgi, kriminalize eden söylem, çarpıtma, abartma, mağduriyet yineleme ve yanlış görsel kullanımı içeren haberleri derledik. Tüm haberlerin arasından seçtiğimiz hak ihlali içeren dört haber detaylı söylem analizini yapıp, aslında  nasıl olması gerektiğine dair önerilerde bulunduk. Bunlarla birlikte seçtiğimiz haberlerin sosyal medyadaki yansımalarını da rapora ekledik. Bu hafta hak odaklı mülteci haberciliğine örnek bir haberin incelemesini de yaparak rapora dahil ettik.

Mültecilerin Varlığı İç Savaşa Gerekçe Gösterildi

Mültecilere yönelik hak ihlalinin en sık yaşandığı haberlerin başında siyasilerin söylemlerinin yer aldığı haberler geliyor. Cumhuriyet Gazetesi’nde 16 Aralık tarihinde yayınlanan röportajda İYİ Parti İstanbul Milletvekili Ümit Özdağ, mülteciler hakkında düşmanlaştırıcı ve kriminalize edici ifadelerde bulundu.  Türkiye’de okula gitmeyen 400 bin Suriyeli çocuğun ya selefi terör örgütlerine ya da Arap mafyasına katılacağını iddia eden Özdağ, daha da ileri giderek Suriyeli mültecilerin Türkiye’de kalması durumunda iç savaş çıkmasının mümkün olduğunu ileri sürdü.

Türk Kimliğine ve Devlete Düşman Olarak Vurgulandılar

Geçtiğimiz hafta mültecilerle ilgili hak ihlali içeren diğer bir haber ise İYİ Parti Milletvekili Grup Başkanvekili Müsavat Dervişoğlu meclisteki konuşmalarına yer verildiği Yeni Çağ Gazetesi’nin haberi. Dervişoğlu söylemlerinde, mültecileri Türkiye halkının ve devlet karşısında düşman olarak gösterirken, ‘Türk kimliğinin’ ve devletin geleceği açısından Suriyeli mültecilerin gönderilmesi çağrısı yapıyor. Haberde, Suriyeli öğrencilere özel burs verildiği ve Suriyeli esnafın vergi vermediği şeklinde Suriyeli mülteciler hakkında doğru bilinen yanlışlar da bulunuyor.

Türkiye’ye Tehdit Olarak Ele Alındılar

Gercekgundem.com’da 16 Aralık’ta yayınlanan Naim Babüroğlu’na ait “Türkiye’nin 2020’de yüz yüze kalacağı tehditler…” başlıklı köşe yazısında Suriyeli mülteciler de ülke açısından tehdit olarak görüldü. Köşe yazısında mülteciler siyasi bir araç olarak da değerledirildi. Köşesinde, PYD/PKK’nin mültecilerin geri dönmesini istemediğini iddia eden  Babüroğlu, geri dönmek istemeyen mültecileri  kriminalize etti.

Uyuzun Artmasının Nedeni Mülteciler Arasında Arandı

Mülteciler hakkında olumsuz önyargı yaratacak bir haber de BirGün Gazetesi’nde yer aldı. Türkiye genelinde olduğu İzmir’de de artan uyuz vakalarının sebebini araştıran BirGün muhabiri İzmir Tabip Odası Aile Hekimliği Komisyon Başkanı Nuri Seha Yüksel’in görüşlerine başvuruyor. Haberde Yüksel’in “Göçmenlerin gelmesi ve topluca yaşamları bulaşıcılığı arttırmış olabilir” ifadelerine yer veriliyor.

Böylesine kesin bir dil kullanabilmek için mültecilerin bulunduğu bölgelerde salgın hastalıkların artıp artmadığına ilişkin bir veri sunulmalıdır. Aksi halde mülteciler hastalık getiren ve bulaştıran kimseler olarak karşılık bulmaktadır. Bu kanı mültecilerin sosyal hayattan izole edilmelerine neden olmaktadır. Mültecilere yönelik ayrımcı söylemin arttığı, mültecilerin hastalıkları yayma ile ilişkilendirildikleri bir dönemde böylesine bir veriyi doğrulamadan, temellendirmeden paylaşması toplumdaki bu algıyı perçinlemektedir ve mültecilerin sosyal hayattaki varlıklarını tehdit etmektedir.

Hak Odaklı Haberciliğe Bir Örnek

Bu hafta hak odaklı haberciliğe örnek bir haberin de incelemesini yaptık. BBC.com’da 17 Aralık tarihinde yayınlanan “Suriyeliler: ‘Zorla ülkeme gönderildim, kaçak yollardan Türkiye’ye döndüm’” başlıklı video haberde Suriye’ye zorla gönderildiğini ve 2 ay İdlib’de bir mülteci kampında yaşadıktan sonra “kaçak” yollardan Türkiye’ye döndüğünü anlatan bir Suriyeli mülteciye yer verilmiş, haber Uluslararası Af Örgütü’nün ve Göç İdaresi’nin raporları ve açıklamalarıyla aktarılmıştır. Haberde geri göndermelere ilişkin, konunun öznesiyle röportaj yapılarak yaşanılanlar birinci ağızdan verilmiş, video ile de bu doğrudan aktarım pekiştirilmiştir. Haberde mültecinin güvenliği açısından kimliğinin açıklanmamasına da ve görüntüsünün verilmemesine dikkat edilmiştir.

Raporu okumak için görsele tıklayabilirsiniz.